Illustratie bij: Surinaams Staatsburgerschap: Vereisten en Proces voor Burgerschap
Immigratie
Surinaams Staatsburgerschap: Vereisten en Proces voor Burgerschap
9 min leestijd

De Surinaamse nationaliteit wordt geregeld door de Wet op de Nationaliteit en het Ingezetenschap van 1975, zoals gewijzigd. Die kent vier wegen: door geboorte of afstamming, door wilsverklaring na huwelijk met een Surinamer, door naturalisatie, en door naturalisatie om redenen van staatsbelang. Welke weg op u van toepassing is bepaalt vrijwel alles — en juist de weg die voor dit publiek het meest speelt, het huwelijk, ontbreekt in de meeste gidsen.

Waar kunnen we je mee helpen?

Stap 1 van 2

Drie korte vragen, daarna alleen nog hoe we je kunnen bereiken. Geen account nodig.

Waar gaat je vraag over? (verplicht)
Wat is jouw situatie? (verplicht)
Wanneer wil je dit regelen? (verplicht)

Wat volgt komt uit de geconsolideerde wettekst. Waar de wet zwijgt, zeggen we dat, in plaats van het gat te vullen.

Nationaliteit door geboorte en afstamming

Het uitgangspunt van de wet is afstamming, niet geboorteplaats. Op grond van artikel 3 bent u Surinamer door geboorte als uw vader of moeder tijdens uw geboorte de Surinaamse nationaliteit bezat, of als u het kind bent van een Surinamer die voor uw geboorte is overleden.

Artikel 3 behandelt ook het in Suriname geboren kind — maar voorwaardelijk, en dat wordt breed verkeerd weergegeven. Een in Suriname geboren kind is Surinamer tenzij blijkt dat het de nationaliteit van een andere Staat bezit; blijkt dat wel, dan wordt het geacht de Surinaamse nationaliteit nimmer te hebben gehad. Dit is een waarborg tegen staatloosheid, geen geboorterecht. Geboren worden in Paramaribo uit twee buitenlandse ouders die hun eigen nationaliteit doorgeven maakt een kind niet Surinaams.

Drie verdere bepalingen doen ertoe:

  • Vondelingen. Op grond van artikel 4 is een kind dat binnen het grondgebied van Suriname wordt gevonden of is verlaten Surinamer, indien beide ouders onbekend zijn.
  • Optie op achttienjarige leeftijd. Op grond van artikel 5 wordt een in Suriname geboren kind van een vader of moeder die daar tijdens de geboorte woonde, Surinamer bij het bereiken van de leeftijd van 18 jaar, mits het kind gedurende de onmiddellijk daaraan voorafgaande drie jaren woonplaats of hoofdverblijf in Suriname heeft gehad — en mits het die wil binnen één jaar na het bereiken van die leeftijd kenbaar maakt. Mist u dat jaar, dan is de optie weg.
  • Adoptie. Op grond van artikel 7 is een in Suriname bij rechterlijke uitspraak geadopteerd kind Surinamer, als de adoptiefouder op de dag dat de uitspraak in kracht van gewijsde ging de Surinaamse nationaliteit bezat en het kind toen nog minderjarig was.

Eén definitie loopt hier overal doorheen. Artikel 1 omschrijft woonplaats of hoofdverblijf als de plaats waar de persoon in het bevolkings- of het verblijfregister is ingeschreven, behoudens bewijs van het tegendeel. Verblijf dat u niet uit een register kunt aantonen, is verblijf dat u moeilijk kunt meetellen.

Nationaliteit door huwelijk — wilsverklaring, geen naturalisatie

Dit is een aparte weg op grond van artikel 12 en het is geen naturalisatie. De niet-Surinamer wiens echtgenoot bij het sluiten van het huwelijk Surinamer was, verkrijgt de Surinaamse nationaliteit door die wil kenbaar te maken aan de Minister belast met nationaliteitsaangelegenheden, mits de echtgenoot nog Surinamer is en op de dag van de kennisgeving één van de volgende situaties geldt:

  • het huwelijk heeft tenminste twee jaren geduurd en duurt nog voort, en de echtelieden hebben twee jaren woonplaats of werkelijk verblijf op hetzelfde adres of hebben dat gehad; of
  • de kennisgever heeft vanaf voor de voltrekking van het huwelijk tot de dag van indiening vijf jaren of langer woonplaats of werkelijk verblijf in Suriname gehad; of
  • de kennisgever kan aantonen dat uit de relatie van de echtelieden kinderen zijn geboren, al dan niet vóór het huwelijk.

Eén van de drie volstaat. Vooral de tweede en de derde betekenen dat de tweejaarstoets op hetzelfde adres niet de horde is waarvoor zij vaak wordt aangezien.

De wet beschrijft ook hoe die toets verloopt: de Minister verzoekt de Procureur-generaal het gedeelde adres te toetsen, die toetsing behoort binnen twee maanden na indiening van de mededeling te geschieden, en het resultaat wordt onverwijld schriftelijk aan de kennisgever overhandigd. Woont u buiten Suriname en voldoet u aan geen van de drie voorwaarden, dan is artikel 16a van toepassing.

Naturalisatie op grond van artikel 8

Naturalisatie wordt verleend door een wet die daartoe wordt aangenomen — uw nationaliteit gaat in wanneer die wet in werking treedt. Om überhaupt een verzoek te kunnen indienen, eist artikel 8 dat u:

  1. meerderjarig bent in de zin van de wet — achttien jaar, of eerder gehuwd;
  2. aan één van drie alternatieven voldoet: u heeft uw Surinaamse nationaliteit verloren; óf u heeft gedurende de laatste vijf jaren uw woonplaats dan wel hoofdverblijf in Suriname gehad; óf u bent in Suriname geboren uit ouders zonder dan wel van onbekende nationaliteit;
  3. het voor naturalisatie verschuldigde bedrag heeft gestort bij een Ontvanger der Directe Belastingen, die overlegging kan vorderen van een bewijs waaruit de grootte van uw belastbaar inkomen blijkt.

Behoort u tot een ander land, dan kan van u worden gevorderd dat u een bewijs overlegt dat de wetgeving van dat land geen beletsel vormt tegen uw naturalisatie in Suriname.

Over de taal- en inburgeringsvraag

U leest dat Suriname van aanvragers kennis van de Nederlandse taal en van de Surinaamse cultuur verlangt. Dat staat niet in de wet. Wat er staat, in artikel 8 lid 9, is dat bij of krachtens staatsbesluit nadere regels zullen worden vastgesteld met betrekking tot de inburgering als voorwaarde bij naturalisatie. Dat is een grondslag om regels te máken, geen toets die in de wet zelf staat. Geldt er voor uw aanvraag een taal- of inburgeringseis, dan komt die uit zo'n staatsbesluit, en de afdeling is de plek om te bevestigen of er voor uw geval een van kracht is.

Over het bedrag

Hier geeft de wet getallen die wij niet voor u gaan omrekenen. Artikel 8 stelt het aan de Staatskas verschuldigde bedrag op ten minste Sf. 200.000, en artikel 8 lid 6 stelt een vast bedrag van Sf. 80.000 voor wie de Surinaamse nationaliteit heeft verloren en voor de gehuwde die niet tegelijk met zijn of haar echtgenoot wordt genaturaliseerd. Die bedragen staan in Surinaamse guldens — de munt die in 2004 is vervangen door de Surinaamse dollar. De wettekst is niet in de huidige munt herschreven, dus een euro- of dollarbedrag noemen zou verzinnen zijn en geen berichten. Vraag de Ontvanger der Directe Belastingen wat er in uw geval werkelijk verschuldigd is voordat u ervoor begroot.

Twee bepalingen gaan wel ongeschonden mee. Voor de echtgenoot die tegelijk met zijn of haar partner wordt genaturaliseerd is geen recht verschuldigd. En wordt de naturalisatie niet verleend, dan wordt de helft van de gestorte som aan de verzoeker teruggegeven — anders dan bij de leges voor verblijfsvergunningen, waar een afwijzing helemaal geen restitutie oplevert.

Kinderen

Op grond van artikel 10 wordt het minderjarige kind van iemand die tot Surinamer is genaturaliseerd, geboren voor die naturalisatie, eveneens als genaturaliseerd beschouwd, mits het op het moment van de naturalisatie woonplaats of hoofdverblijf in Suriname heeft. Een kind dat zo is meegenaturaliseerd kan binnen één jaar na het intreden van de meerderjarigheid kenbaar maken daarin niet langer begrepen te willen zijn — maar alleen als het naast de Surinaamse nog een andere nationaliteit bezit en woonplaats of hoofdverblijf buiten Suriname heeft. Artikel 8 bepaalt daarnaast dat minderjarige kinderen die tijdens het naturalisatieproces al meerderjarig zijn geworden en zelfstandig een verzoek moeten indienen, het bedrag niet meer hoeven te voldoen.

Naturalisatie om redenen van staatsbelang

Artikel 9 staat toe dat naturalisatie wordt verleend om redenen van staatsbelang. Gebeurt dat, dan zijn de voorwaarden van artikel 8 leden 2 tot en met 7 niet van toepassing — wat het bedrag en de stortingsregeling wegneemt. De wet waarbij zij wordt verleend regelt in ieder bijzonder geval de gevolgen.

Hoe de aanvraag in de praktijk loopt

Naturalisatieaanvragen worden ingediend via VZ Online, het digitale kanaal van de Hoofdafdeling Vreemdelingenzaken, naast aanvragen voor verblijf en vestiging. De afdeling publiceert vier typen: optie op grond van artikel 5, naturalisatie door huwelijk op grond van artikel 12, naturalisatie van personen van Surinaamse origine, en naturalisatie van overige vreemdelingen. Naturalisatie van Surinaamse origine wordt bij resolutie verleend en vereist dat de aanvrager ten tijde van de indiening zijn woonplaats of hoofdverblijf in Suriname had; naturalisatie bij wet geldt voor alle vreemdelingen die niet in aanmerking komen voor naturalisatie bij resolutie.

Na indiening volgt een stap die makkelijk wordt gemist: u moet zich persoonlijk melden bij de politie in het ressort waar u woonachtig bent. De afdeling noemt voor de meeste typen een termijn van 20 werkdagen na indiening, en voor één type 10 werkdagen — vraag bij indiening welke voor uw type geldt, want de termijn loopt vanaf de indiening en niet vanaf een brief die u ontvangt.

Een verklaring van naturalisatie is een document waaruit blijkt dat er een aanvraag tot naturalisatie is ingediend. De wachttijd ervoor is 7 werkdagen.

Voor naturalisatie bij wet, bij resolutie en door huwelijk tekent de afdeling aan dat de totale doorlooptijd mede afhangt van andere instanties die bij het dossier betrokken zijn; zij bindt zich daar dus niet aan de 60 werkdagen die voor andere typen aanvragen geldt.

Wat niet verschilt

Gidsen beweren geregeld dat Nederlandse, Amerikaanse en Braziliaanse aanvragers andere naturalisatie-eisen krijgen. De wet maakt dat onderscheid niet. Wat wél per nationaliteit verschilt is één ding: of de wetgeving van uw andere land een beletsel vormt tegen naturalisatie in Suriname, waarvan artikel 8 de autoriteiten toestaat bewijs te vragen. Al het overige volgt uw route en uw geregistreerde verblijf, niet uw paspoort.

Waar u moet zijn

Hoofdafdeling Vreemdelingenzaken, Ministerie van Justitie en Politie, via VZ Online. Loketdienst aan de mr. J. Lachmonstraat 166-168, Paramaribo; het kantoor van de afdeling zit aan de Verlengde Keizerstraat 7, Paramaribo, telefoon 427197. Voor het bedrag dat op een naturalisatieverzoek verschuldigd is: de Ontvanger der Directe Belastingen.

Kort samengevat

Afstamming eerst, geboorteplaats alleen als waarborg tegen staatloosheid. Huwelijk is een wilsverklaring en geen naturalisatie, en drie alternatieve voorwaarden openen die weg. Naturalisatie vraagt meerderjarigheid, één van drie verblijfssituaties, en een storting — waarvan de helft terugkomt bij afwijzing. De wet bevat geen taaltoets; inburgeringsregels zijn aan een staatsbesluit overgelaten. En het wettelijke bedrag staat nog in een munt die niet meer bestaat, dus het enige eerlijke antwoord over de kosten komt van de Ontvanger der Directe Belastingen.

Primaire Bronnen
Immigratie

Laatst bijgewerkt: november 2026

Artikel Delen

Specifieke vragen over dit onderwerp?